Screen Shot ۱۳۹۵-۱۱-۰۹ at ۱۴.۲۸.۳۸

HPV و ارتباط آن با سرطان دهانه رحم (سرویکس)

مقدمه
در سراسر دنیا، بعد از سرطان پستان، سرطان دهانه رحم (سرویکس) دومین سرطان شایع در بین زنان است این بیماری اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود به میزان بالایی قابل درمان است. مطالعات اخیر نشان می دهند، بیماری گاندولار یا آدنوکارسینومای سرویکال در میان زنان سنین باروری حدود برابر شده است و امروز ۲۰ تا ۳۰ درصد موارد را تشکیل می دهد که علت اصلی این بیماری و یا پیش زمینه برای ایجاد آن در ۹۹٫۷ موارد عفونت های پایدار ایجاد شده توسط خانواده ویروسی پاپیلومای انسانی (HPV) می باشد. انواع پر خطر (سرطان زا) ویروس HPV می تواند علت ابتلا به گروه قابل توجهی از سایر سرطان ها از جمله سرطان دهان، گلو و مقعد باشد. مشخص نیست که چه مدت عفونت HPV در بدن پایدار باقی می ماند که در صورت عدم درمان عفونت پایدار ممکن است باعث ایجاد ضایعات پیش سرطانی سرویکس و در موارد حاد تر سرطان سرویکس شود.

سرطان دهانه رحم دوازدهمین سرطان شایع در جهان می باشد و سالانه بیش از ۵۰۰ هزار نفر به آن مبتلا می¬شوند بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۱۰ سالانه حدود یک هزار نفر در ایران به سرطان دهانه رحم مبتلا می شوند. با توجه به روند صعودی شیوع این سرطان در بین زنان ایرانی، اطلاع رسانی در مورد روش غربالگری و تکنیک های مولکولی پیشرفته جهت تعیین تیپ های پرخطر (سرطان زا) در این زمینه بسیار ضروری می باشد. نکته قابل تامل این است که میزان مرگ و میر بین زنان کشورهای پیشرفته ۲۵ درصد بوده در حالی که در ایران، ۵۰ درصد مبتلایان به دلیل عدم تشخیص به موقع به مرگ محکوم می-شوند. آمار دقیقی از ابتلا به سرطان در کشور وجود ندارد اما بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی در سال  ۲۰۱۰ ،۲۰ تا ۲۵  درصد از جمعیت زنان بالای ۱۵ سال کشور در معرض خطر هستند. گزارشات اخیر حاکی از آمار رو به افزایش مبتلایان به سرطان سرویکس می باشد. اما خبر خوب این است که خوشبختانه سرطان سرویکس با آموزش صحیح و به موقع، مراجعات منظم به پزشک متخصص زنان و انجام تست های دقیق مولکولی کاملا قابل پیشگیری می باشد.
راه های انتقال و میزان شیوع HPV

روش اصلی انتقال ویروس از طریق تماس جنسی می باشد

 

Screen Shot ۱۳۹۵-۱۱-۰۹ at ۱۴.۲۸.۵۵

قابل ذکر است که این ویروس می تواند از راه های دیگری از جمله اپیلاسیون و یا استفاده از حوله مشترک نیز به فرد دیگر منتقل شود.
عفونت HPV در بین زنان و مردان به یک میزان شایع است اما HPV در مردان پیامد بالینی کمتری دارد. با این وجود خطر ابتلا به سرطان نازوفارنکس (یک نوع نادر از سرطان سر و گردن) در موارد مبتلا به HPV وجود دارد. ۵۰ درصد از زنان در طول عمر خود به این عفونت مبتلا می¬شوند، که در بسیاری از زنان HPV معمولا عارضه طولانی مدت و خطرناکی ایجاد نکرده و توسط سیستم ایمنی بدن شخص از بین می¬رود. با وجود این که ارتباط قابل توجهی بین سن و ابتلا به HPV وجود ندارد، اما اوج شیوع ابتلا به این ویروس در زنان جوان با فعالیت جنسی می باشد.

 

Screen Shot ۱۳۹۵-۱۱-۰۹ at ۱۴.۲۹.۱۱

خطرات و عوامل اصلی در ابتلا به بیماری:
• روابط جنسی پر خطر (داشتن تعداد روابط جنسی در یک زمان و …)
• تماس جنسی در سنین پایین
• ابتلا شریک جنسی به انواع HPV
سایر عوامل موثر:
• استعمال دخانیات و یا در معرض دود دخانیات قرار گرفتن
• استفاده مداوم و بی وقفه (بیش از ۵ سال) از قرص های پیشگیری از بارداری
• بارداری های مداوم
• ابتلا به سایر عفونت های مقاربتی
• رژیم غذایی نامناسب
• نقص در سیستم ایمنی
تاثیرات روانی ابتلا به عفونت
خانم  هایی که تست HPV آنها مثبت می¬شود اغلب احساساتی از قبیل: ترس، سردرگمی و اضطراب را به دلیل ارتباط این عفونت با ابتلا به سرطان و یا خجالت از ابتلا به بیماری های مقاربتی بروز می دهند. این احساسات منفی به دلیل نگرانی از آینده بیماری، عواقب و خطرات آن برای شریک جنسی و در نهایت تحت تاثیر قرار دادن سرنوشت زندگی زناشویی شخص آلوده به ویروس می باشد.

 

Screen Shot ۱۳۹۵-۱۱-۰۹ at ۱۴.۲۹.۳۸
بنابراین ، میزان و کیفیت اطلاعات ارائه شده در مورد تیپ ویروس HPV و تشخیص صحیح و به موقع می¬تواند روی عکس¬العمل افراد و مهم تر از آن ، روند درمان آگاهانه وی تاثیر بسزایی داشته باشد و کیفیت زندگی افراد را بهبود بخشد.
روش های تشخیصی
سه روش اصلی:
۱ – تست سیتولوژی پاپ اسمیر
۲ – تست های مولکولی تشخیص ژنوتیپ ویروس جهت تفکیک انواع خطرناک و کم خطر
۳ – کولپوسکوپی (معاینه سرویکس)

پاپ اسمیر
پاپ اسمیر آزمایشی است که در آن از سلول های دهانه رحم نمونه گیری شده و سپس با برسی میکروسکوپی می توان سلول های غیر طبیعی، سرطانی و سلول های پیش سرطانی را شناسایی کرد. از اوایل دهه بیست میلادی دکتر جرج پاپانیکولائو کشف کرد که می توان با نمونه گیری از سلولهای سرویکس، کشیدن آنها روی اسلاید و بررسی میکروسکوپی¬شان، سلول های سرطانی را تشخیص داد. این روش در سال ۱۹۴۱ ابداع شد که به عنوان اولین روش غربالگری سرطان می باشد که تا کنون نیز مورد استفاده قرار می گیرد.
ولی متاسفانه این روش توانایی تشخیص تیپ های خطرناک ویروس را نداشته و در صورت مشاهده سلول های غیر نرمال در پاپ اسمیر حتما بایستی تست های مولکولی تعیین تیپ ویروس انجام شود.
با تشخیص به موقع و زود هنگام سرطان دهانه رحم امکان درمان سریع برای بیمار فراهم می گردد. همچنین با شناسایی زود هنگام ضایعات پیش سرطانی می توان با درمان های مناسب از پیشرفت ضایعه و تبدیل آنها به سرطان جلوگیری نمود.

Screen Shot ۱۳۹۵-۱۱-۰۹ at ۱۴.۳۰.۱۴

 

افرادی که باید تست پاپ اسمیر انجام دهند:
به طور معمول این تست باید برای تمام خانم های بین ۲۱ تا ۶۵ سال انجام شود. فواصل انجام پاپ اسمیر بستگی به شرایط فرد دارد و ممکن است هر سال و یا هر سه سال یک بار نیاز به تکرار داشته باشد. در صورت نیاز ممکن است فواصل انجام تست کمتر باشد که بستگی به نتیجه پاپ اسمیر قبلی، شرایط بیمار و نظر پزشک معالج دارد.

 

drmikanik.jadval

 

در صورت نیاز و طبق نظر پزشک می¬توان همراه با تست پاپ اسمیر، آزمایش مولکولی تعیین تیپ ویروس پاپیلومای انسانی HPV را نیز انجام دهد.
شرایط انجام تست پاپ اسمیر
 از ۲ روز قبل از انجام آزمایش از ارتباط جنسی و استفاده از کرم و یا ژل های واژینال خودداری نمائید.
 بهتر است پاپ اسمیر در زمان عادت ماهانه انجام نشود، ولی اگر انجام تست در زمان دیگری ممکن نبود، می توان در روزهای پریود نیز پاپ اسمیر را انجام داد.
 نمونه گیری توسط پزشک متخصص زنان یا ماما انجام می¬شود.
 پس از نمونه گیری لام یا ظرف مخصوص حاوی نمونه به آزمایشگاه تحویل داده میشود تا مراحل بعدی آزمایش و بررسی میکروسکوپی و تشخیص نهایی انجام شود.
تست های مولکولی تشخیص ژنوتیپ ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
تائید حضور انواع پر خطر HPV تنها با انجام تست های مولکولی دقیق امکان پذیر است.
هیبریداسیون یکی از کارآمدترین تست های تشخیصی از سال ۲۰۱۲ میلادی در برنامه جامع غربالگری سرطان سرویکس در انگلستان می باشد که در آزمایشگاه تخصصی بهداد نیز این تست قابل انجام است. هیبریداسیون Reverse dot blot روشی بسیار دقیق است که تشخیص انواع HPV را با سرعت و اطمینان بالا انجام می دهد. مزیت این روش به سایر روش های مشابه، دقت بالا و سرعت در جوابدهی می باشد. بخش مولکولی آزمایشگاه تخصصی بهداد این افتخار را دارد که آزمایشات فوق را جهت رفاه حال مراجعین محترم در اسرع وقت توسط متخصصین مجرب انجام دهد.
جهت تشخیص تیپ ویروس HPV در آزمایشگاه بهداد از روش Hybridization و تکنولوژِی DNA Direct Flow CHIP استفاده می شود. در این روش به طور همزمان از دو کنترل Hybridization control و universal probe HPV screening جهت افزایش حساسیت و دقت تست استفاده می شود. حساسیت آنا لیتیکی این روش به قدری بالا است که حتی در صورت وجود فقط یک کپی از ویروس (۱ تا ۱۰ کپی ویروس) در نمونه تشخیص داده خواهد شد.
با استفاده از این روش می¬توان ۱۸ تیپ پر خطر ویروس شامل: ۱۶، ۱۸ ، ۲۶، ۳۱، ۳۳، ۳۵، ۳۹، ۴۵، ۵۱، ۵۲، ۵۳، ۵۶، ۵۸، ۵۹، ۶۶، ۶۸، ۷۳، و ۸۲ و دو تیپ کم خطر ۶ و ۱۱ را شناسایی و تعیین کرد. کیت و مواد لازم برای انجام این تست از شرکت های معتبر اروپایی که دارای تائیدیه اتحادیه اروپا (CE) و تجهیزات پزشکی اروپا در زمینه تشخیص آزمایشگاه بالینی (CE /79/98 Directive) و ISO 18113-2 هستند، تهیه می شود. با توجه به بهره گیری از تکنولوژی نوین و اتوماتیک DNA Direct Flow CHIP میزان دخالت نیروی انسانی به شدت کاهش یافته که در نهایت میزان خطا به کمترین حد ممکن رسیده است (که این امر به نوبه ی خود میزان خطا را به کمترین حد ممکن رسانده است.

 

Screen Shot ۱۳۹۵-۱۱-۰۹ at ۱۴.۳۰.۲۶

کولپوسکوپی
خانم هایی که طبق نظر پزشک معالج تست پاپ اسمیر انجام داده اند و نتایج تست آنها مشکوک باشد بایستی تست تعیین ژنوتیپ HPV برای آنها انجام شود، در صورتی که نتایج تست یک یا چند نوع از انواع پر خطر HPV را نشان دهد پیشنهاد می شود که کولپوسکوپی نیز انجام شود.
کولپوسکوپی (Colposcopy) روشی است که پزشک معالج می تواند به کمک وسیله ای بنام کولپوسکوپ (ابزار بزرگنمایی) از نزدیک دهانه رحم، واژن و بخش های خارجی دستگاه تناسلی را مورد برسی قرار داده و سلول های دهانه رحم را مستقیما مشاهده کند.
مدیریت تست های غربالگری غیر طبیعی

 

drmikanik.hpv
پیشگیری
 معاینه و انجام آزمایشات تعیین ژنوتیپ ویروس به طور منظم
 عدم تماس جنسی پر خطر
 واکسیناسیون

peyman pheyda, [۲۸.۰۱.۱۷ ۱۴:۲۳]
تسهیلات ویژه آزمایشگاه بهداد در خصوص تست HPV
نمونه برداری در مطب پزشک بدون درد و اتلاف وقت صورت گرفته و پس از ارسال نمونه، آزمایشات مولکولی مربوطه در آزمایشگاه بهداد در اسرع وقت انجام می شود و نتایج آزمایش به مطب پزشک ارسال می گردد.

 

منابع

۱ – Updated Consensus Guidelines for Management of Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors. Journal of Lower Genital Tract Disease  ,Volume 17 , Number 20103,5,S1YS27

۲ – Molecular Diagnostics of Human Papillomavirus. LABMEDICINE Volume 41 Number 9, September 2010.

۳ – Use of Primary High-Risk Human Papillomavirus Testing for Cervical Cancer Screening: Interim Clinical Guidance. Journal of Lower Genital Tract Disease, Volume 19, Number 2, April 2015

۴ – Managing HPV: A New Era in Patient Care, Association of Reproductive Health Professionals, http://www.arhp.org/publications-and-resiurces/

۵ – Human papillomavirus infection: From the laboratory to clinical practice. Woodhead Publishing Limited, 2012